Ngày 2/6/2026, HĐND TP.Hồ Chí Minh đã tổ chức hội thảo “Quy hoạch tổng thể TP.Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm”. Đây là diễn đàn khoa học đầu tiên trong quá trình triển khai lập quy hoạch theo Nghị quyết 260/2025 của Quốc hội và Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Tại hội thảo, bản quy hoạch do Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia phối hợp Công ty tư vấn Boston (BCG) thực hiện được trình bày lần đầu, cùng với các ý kiến phản biện từ chuyên gia trong và ngoài nước.
Quang cảnh hội thảo “Quy hoạch tổng thể TP.Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm”. (Ảnh: Nguồn internet)
Với diện tích hơn 6.700 km² và dân số khoảng 14 triệu người sau sáp nhập, TP.Hồ Chí Minh không còn là đô thị đơn lẻ mà đang tiến gần mô hình vùng đại đô thị (megacity region). Quy hoạch vì vậy cần xác định rõ vai trò của thành phố trong mạng lưới đô thị toàn cầu tại châu Á trong các mốc 25, 50 và 100 năm tới, từ đó định hình không gian và hệ sinh thái kinh tế tương ứng.
Chính bởi những yếu tố đó, thay vì chỉ trả lời câu hỏi “đất này dùng để làm gì”, tư duy mới đặt trọng tâm vào việc xác định ngành kinh tế tạo giá trị gia tăng cao, mô hình tổ chức không gian sống và làm việc, hạ tầng tạo đột phá năng suất, cũng như khả năng thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở tiềm năng mà ở khả năng tổ chức lại nguồn lực và không gian phát triển thành một cấu trúc thống nhất, đa cực và vận hành hiệu quả.
Bản quy hoạch đề xuất mô hình siêu đô thị đa cực theo cấu trúc 5-5-10, gồm 5 cực động lực, 5 trục chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển. Hệ thống này được kết nối bằng mạng lưới hạ tầng đa tầng gồm metro, TOD, không gian ngầm và trên cao.
Trong đó, trục “xanh và xanh dương” dọc sông Sài Gòn, sông Đồng Nai và rừng ngập mặn Cần Giờ được xác định là hạ tầng sinh thái nền tảng, vừa đóng vai trò cảnh quan, vừa là lớp bảo vệ đô thị trước biến đổi khí hậu.
Để tăng khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, quy hoạch đề xuất 6 khu chức năng đặc thù, gồm:
Quy hoạch cũng nhấn mạnh, TP.Hồ Chí Minh có thể đạt tăng trưởng cao hơn nếu tăng cường liên kết vùng với Đồng Nai, Tây Ninh và Tây Nguyên, đồng thời khai thác hành lang kinh tế biển qua cụm cảng Cái Mép – Thị Vải.
TP Hồ Chí Minh đang hướng đến tầm nhìn 100 năm mô hình siêu đô thị toàn cầu. Ảnh: (Nguồn internet)
Phân tích so sánh năng lực cạnh tranh cho thấy lợi thế lớn nhất của TP.Hồ Chí Minh là quy mô dân số và lực lượng lao động trẻ. Tuy nhiên, tốc độ tăng dân số và khả năng thu hút dân cư có dấu hiệu chậm lại trong những năm gần đây.
Để duy trì tăng trưởng, thành phố cần tiếp tục nâng sức hấp dẫn thông qua chất lượng sống, môi trường làm việc và hiệu quả vận hành đô thị.
Một điểm đáng chú ý là dù áp lực giao thông lớn, thời gian di chuyển trung bình của người dân vẫn tương đối cạnh tranh so với nhiều đô thị khu vực nhờ vai trò của phương tiện cá nhân, đặc biệt là xe máy. Từ đó, định hướng chuyển đổi sang xe máy điện được đặt ra như một giải pháp thay vì cấm hoàn toàn, nhằm vừa duy trì tính linh hoạt, vừa giảm phát thải.
Các chuyên gia cũng cảnh báo về “bẫy năng suất”, khi chênh lệch năng suất giữa TP.Hồ Chí Minh và các địa phương khác thu hẹp, trong khi chi phí ùn tắc, logistics và nhà ở tăng nhanh. Điều này đòi hỏi giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp và người dân để duy trì sức hút đầu tư.
TP.Hồ Chí Minh được định hướng tập trung vào các ngành giá trị cao như bán dẫn, công nghệ sinh học, y tế, giáo dục, logistics và kinh tế số, đồng thời phát triển cơ chế điều phối mạnh, sandbox thể chế và các dự án mang tính dẫn dắt.
Về tài chính, việc tái cấu trúc đầu tư công được đề xuất tập trung cho các chương trình trọng điểm như TOD. Với cơ cấu hợp lý, TP.Hồ Chí Minh có thể hấp thụ nguồn vốn gấp 3–5 lần mức đầu tư công khoảng 800.000 tỷ đồng trong 5 năm, đồng thời khai thác thêm trái phiếu xanh và tín chỉ carbon.
Singapore và Pháp cũng bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ thành phố trong quá trình quy hoạch, đặc biệt ở các lĩnh vực giao thông đa phương thức, hạ tầng đô thị và phát triển không gian sống chất lượng cao.
Đại diện TP.Hồ Chí Minh cho biết đây không phải là một đồ án quy hoạch truyền thống, mà là sự tích hợp nhiều cấu phần quy hoạch khác nhau. Mục tiêu là tạo ra khung phát triển ổn định để dẫn dắt đầu tư, đồng thời đủ linh hoạt để thích ứng với biến động nhanh của kinh tế số và khoa học công nghệ.
Hội thảo cho thấy sự đồng thuận về định hướng dài hạn: quy hoạch 100 năm của TP.Hồ Chí Minh sẽ không được đánh giá bằng quy mô tài liệu hay số lượng dự án, mà bằng khả năng giải quyết các nút thắt cốt lõi gồm năng suất, kết nối, chi phí sống và không gian sinh thái. Đây được xem là các yếu tố quyết định để thành phố tiến tới mô hình siêu đô thị toàn cầu thực chất.
